サボテン図鑑

前書き
サボテンは種類が多く、分類は混乱しています。また、カタログに載っている名前・和名と学名の対応が分かりにくい場合があります。また、多くの図鑑が出版されていますが、時と共に種類が増えたり、限られた紙面では紹介しきれなかったりで、写真の載っていない種類もあります。そこでここでは、これらのことに注意して、また、最新の分類に従って、図鑑を作っていきたいと思います。
2007.6.7記

分類順目次
2007.3.21 開設
3.29 図鑑分類順目次に変更

初めに
サボテンの分類は、リンネにより彼の二名法を用いて再編成され近代化した。その後、多くの専門家により、主に形態による分類がなされ、最近ではそれが国際系統学グループにより統合されつつある。一方で、遺伝子解析がされて、従来の分類とかなり異なる結果が得られている。ここでは、国際系統分類を元に、遺伝子解析による修正を加えた分類を示し、それに従って各属の種を写真で紹介する。属内の分類についても分かる範囲でできるだけ示すことにしたい。

属名の着色と*印は開始済み、青は連からはみ出した属

科・亜科・連・属(国際系統学グループ分類による)、単系統群・連からはみ出した属(遺伝子系統解析による)
単系統群とは共通の祖先から進化した「仲間」
亜科・連・属の配列は主に遺伝子系統解析による分岐(進化)順

サボテン科, Cactaceae
木の葉サボテン亜科, Pereskioideae *2007.3.16
 木の葉サボテン属, Pereskia *
Maihuenioideae亜科
 Maihuenia属
ウチワサボテン亜科, Opuntioideae *2007.3.16, 4.26
遺伝子系統解析に基づくグループ化
北米葉
Pereskiopsis *
南米葉
Quiabentia
南米円筒
Austrocylindropuntia *
Cumulopuntia *
Maihueniopsis *
Miqueliopuntia
Pterocactus *
Tephrocactus *
北米円筒
Grusonia
Cylindropuntia
扁平
南米
Brasiliopuntia *
Opuntia *
Tacinga
Tunilla *
北米
Consolea

柱サボテン亜科, Cactoideae
Blossfeldia属(N)2007.3.16
北米球形連, Cacteae *
 4 Aztekium    *
 12 Geohintonia 
  Homalocephara
 7 Echinocactus
 3 Astrophytum
 22 Sclerocactus *
 18 Obregonia  *
 14 Lophophora *
 1 Acharagma  *
 24 Strombocactus *
 20 Pediocactus  *
 26 Turbinicarpus *
 9 Epithelantha  *
  Gymnocactus *
 2 Ariocarpus *2007.6.8-  new!
 11 Ferocactus
 25 Thelocactus *
 13 Leuchtenbergia *
  Glandulicacus    *
 23 Stenocactus  *2007.4.12
 21 Pelecyphora *
 10 Escobaria *
 6 Coryphantha *2007.4.27-
 17 Neolloydia  *
 15 Mammillaria (5 Cochemiea, 16 Mammilloydia, 19 Ortegocactus)
8 Echinomastus

柱サボテンコア
 Frailea, Copiapoa系統
  Frailea(N)     Notocactus連・非コア*2007.5.27- 
  Calymanthium(C) Calymanthium連
  Copiapoa(N)    Notocactus連・非コア *2007.6.7-  new!
 ACHLP系統
  Austrocactus,Corryocactus系統
   Austrocactus(N)
   Eulychnia(N)
   Pfeiffera(R)
   Corryocactus(P)
  HLP系統
   その他系統
    Armatocereus(P)
    Castellanosia(B)
    Leptocereus(P)
    Neoraimondia(B)
   パキセレウス連(P)・系統
    Pachycereus
    Echinocereus *2007.4.1-
    Escontria
   着生柱連(H)・系統
    Acanthocereus(P)
    Disocactus
    Hylocereus
    Selenicereus
 RNBCT系統
  葦サボテン連(R)・系統
   Lepismium
   Rhipsalis
   Hatiora
   Schlumbergia
  ノトカクタス連コア(N)・系統
   Neowerdermannia
   Eriosyce(Neoporteria, Pyrrhocactus, Islaya)*2007.5.25-
   Parodia*2007.4.24-
   (Notocactus) *2007.4.19-
 BCT系統
   セレウス連(C)・系統
    Cereus
    Coleocephalocereus
    Micranthocereus
    Brasilicereus
    Uebelmannia(C)
    Stetsonia(B)
    Discocactus *2007.5.16-
    Melocactus *2007.5.15-
    Azureocereus
   ブラウニンギア連(B)・系統
    Browningia
   セレウス連(C)他
    Pilosoereus
    Coleocephalocereus
    Espostoopsis
   トリコセレウス連(T)非コア系統 2007.4.3-
    Gymnocalycium(T)  *
    Sulcorebutia      *2007.5.12-
    Weingartia       *
    Cintia(N)        *
    Aylostera       *
    Rebutia       *2007.5.13-
  トリコセレウス連コア(T)系統2007.5.31-
    Espostoa
    Rauchocereus
    Oreocereus
    Matucana *2007.5.31-
    Oroya *2007.5.31-
    Haageocereus
    Mila
    Denmoza*2007.5.29-
    Echinopsis(Lobivia, Acanthocalycium)*2007.4.16-
    Arthrocereus
    Samaipaticereus
    Harrisia
    Echinopsis(Trichocereus)
    Cleistocactus

(遺伝子系統樹について詳しくはカクタス東京438,443, 446号など参照)